واجد على خان

69

علم الأبدان ( فارسى )

بالاى طعام صحيحان را افساد هضم مىكند و غثيان و قى آرد على الخصوص ماء فاتر اعنى آب نيم گرم زيرا كه فاتر در افساد قوىترست بخلاف بسيار گرم و معلوم باد كه آب گرم عطش كاذب را فىالفور فرو مىنشاند و عطش كاذب از حرارت بلغم شور يا لزوجت بلغم لزج كه باعضا متشبث شود پديد مىآيد و خاصه وىست كه از آب سرد زياده شود و از تجرع آب بسيار گرم يا عدم شرب آب تسكين مىيابد و عطش صادق آنست كه از حرارت معده باشد و آن به آب سرد فرو مىنشيند و تشرب آب گرم بر نهار مىشويد معده را باذابت آنچه در وىست از بلغم ليكن كثرت استعمال آن ردىست و موهن قواى معده و مرخى آن لهذا اطبّا كسى را كه عادت بشرب آب گرم دارد باستعمال قليلى از مصطكى اشارت كرده‌اند و آب بسيار گرم اگر قولنج ريحى و ثفلى بكشايد و ريح الطحال را سود دهد و آب گرم مسكن وجع‌ست و مدّر بول و حيض شربا و نطولا و چندين كسان را سود دارد يكى اصحاب صرع را بنا بر انضاج و تحليل ماده دوم صاحبان ماليخوليا را بنا بر ترطيب و تلطيف و تسخين و ترقيق مادهء غليظ سوم اصحاب صداع بارد و اصحاب رمد را بنا بر تسكين وجع و انضاج ماده و ليكن نفعش در آخر رمد ظاهرست جهت تحليل بقاياى ماده مستكنه چهارم كسانى را كه ورم در حلق داشته باشند و يا ورم در خلف الاذن بود بنا بر آنكه اين مواضع بواسطهء عصب از آب سرد ضرر مىيابند پنجم كسانى را كه قروح در حجاب صدر ايشان بود يا در جنب و استعمال آب كه از آفتاب گرم شود بالخاصيت محدث برص‌ست خصوص كه در ظرف مسين گرم شود در آفتاب موسم گرما فائده در بيان احكام بعضى از مياه رديه معلوم باد كه تشرب آب شور مهزل و مقشف بدن‌ست و اول اسهال مىآرد و پس از ان قبض پيدا مىكند بنا بر تجفيف رطوبات لهذا احداث جرب و حكه مىنمايد و مصلح آب شور اغذيهء چرب و شيرينست امّا غسل اعضا از ان مزيل جرب و حكه و قوباست و محلل خون بسته زير جلد و قاتل قمل و قمقام و نافع رعشه و فالج و استسقا و استرخا و ديگر امراض عصبى بدرجهء تمام‌ست و خاصهء آب درياى شورست كه چون افعى گزيده يا الم رسيدهء نيش هوام را در ان نشانند از نكابت سم خلاص يابد و جهت استيصال فزونيهاى بواسير استنجا بدان كردن عجيب الاثرست